DİSLEKSİ/ÖĞRENME BOZUKLUĞU

Prof. Dr. Ümran Korkmazlar,
İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları A.D. Emekli Öğretim Üyesi

Disleksinin sözcük anlamı "okuma bozukluğu"dur. Okuma bozukluğu genellikle yazı bozukluğu, sözel-yazılı ifade bozukluğu ile beraber görülmektedir. Günümüzde bu sorunu ortak bir başlık altında toplayan ve okuma, yazma, matematik öğrenme güçlüklerini kapsayan "öğrenme bozukluğu" ya da "öğrenme güçlüğü" terimi daha sık kullanılmaktadır.

Disleksi/Öğrenme bozukluğu, zekası normal ya da normalin üzerinde olmasına rağmen aklına uygun başarı gösteremeyen çocuklarda görüldüğü için çoğu zaman geç tanınmaktadır. Sorunun tembellikten, ilgisizlikten, dikkatsizlikten kaynaklandığını düşünen anne-babalar ve öğretmenler bu çocukların erken tanıdan yararlanamamasına ve travmatik öğrenme deneyimleri edinmelerine neden olmaktadır. Oysa öğrenme bozukluğu zaman içinde edinilmez ve izleri yaşam boyu sürebilir.

Öğrenme bozukluğu bir bireyin dinleme, düşünme, kendini ifade etme, dikkat, algılama, sıralama gibi bilişsel becerilerindeki işleyiş farklılığından ötürü okuma, yazma, matematik gibi temel akademik becerileri kazanmada güçlük çekmesidir. Serebral korteksin bir ürünü olan okuma-yazma becerisi yalnızca insana özgüdür. Okuma çocuğun sembol sistemini kullanabilmesi ile ilişkili iki aşamalı bir işlemdir. Çocuk önce çevresindeki objelerin ismini öğrenir, sonra bu isimlerin yazıldığı sembolleri (harfleri) öğrenir. Okuduğunu anlamak için görsel ve işitsel imajlarla bunların anlamları arasında ilişki kurabilmek gerekir. Dili anlama ve kullanma becerileri kazanılmadan anlamlı okumaya geçilmesi mümkün değildir. Çocuğun okurken algılaması ne kadar otomatik olursa, okuması o kadar akıcı olur ve o derece metni anlamaya yönelebilir. Algısal becerilerin otomatikleşebilmesi için sık tekrarlanması gerekir. Uygun algılama için gerekli diğer bir beceri de dikkattir. Dikkat dağınıklığı bireyin algısında bozukluğa neden olur ya da algısı bozuksa bireyin dikkati dağılır. Öğrenme bozukluğu çeken çocuklarda en temel sorunlardan biri budur.

Öğrenme Bozukluğu çeken çocuk ve gençlerin eğitimi, normal müfredat programlarıyla ya da özel derslerle gerçekleşememektedir. Bu vakalar psiko-pedagojik değerlendirilmelerinde belirlenen zayıf bilişsel becerilerini geliştirmek üzere hazırlanan "Bireyselleştirilmiş Eğitim Programları-BEP" ile öğrenebilirler. Özellikle dikkat yoğunlaştırma ve algılama becerilerinin eğitimi öğrenme bozukluğunun tedavisinin olmazsa olmazıdır. Bu alanda kullanılan yöntemlerden biri de hızlı okuma tekniğidir. Ancak bu programın öğrenme bozukluğu/disleksi sorunu olanlar için geliştirilmiş olması gerekir.

Hızlı Okuma tekniği temelde görsel algı ve dikkatin kelimelere odaklanma becerisini geliştiren biz dizi egzersizden oluşmaktadır. Bu teknikle bilgisayar aracılığı ile adım adım gözün kelimelere doğru odaklanması, kelime blokları halinde okuma ve beynin kavramları hızlı algılaması sağlanmaktadır. Ortalama 20 saatlik çalışma süresinin sonunda Dislektik bir öğrencinin okuma hızını ortalama 2 ila 4 kat artabilmektedir. Bunun yanı sıra, "Hızlı Okuma" eğitiminde yapılan çalışmalar konsantrasyonu ve odaklanmayı da geliştirdiğinden öğrencilerin okuduklarını daha da iyi anlamaları da mümkün olmaktadır.

Türkiye'de Hızlı Okuma Eğitimi alanında öncü kuruluş olan ALGE ile beraber Disleksili öğrencilere yönelik özel bir Etkin Hızlı Okuma eğitim programı tasarladık. Ortak çalışmamız neticesinde, Disleksi sorununun çözümüne yönelik egzersizler içeren Hızlı Okuma teknikleriyle okuma ve anlama hızını geliştiren özel bir bilgisayar yazılımı geliştirildi. Bu programın, disleksi belirtilerini azaltmak, okumayı geliştirmek adına büyük ve süratli bir adım olduğu inancındayım. Günümüzde teknoloji doğru kullanıldığında, müdahale/terapi süreçlerine oldukça yardımcı olmaktadır. Bu amaçla geliştirilmesine katkıda bulunduğum disleksiye müdahale için Ülkemizde ilk kez uygulanacak olan bu eğitim programına destek vermekten büyük heyecan duyuyorum. Bu yeni uygulamanin disleksi sorunu yaşayan öğrencilerimize büyük fayda sağladığını düşünüyorum.